35 Jaar ervaring, negen fondsen en nu Fonds X…
Na bijna 35 jaar en negen participatiefondsen maakt Antea Participaties zich op voor de introductie van Fonds X. Voor oprichter en directeur Robert De Boeck is het jubileumfonds geen kwestie van simpelweg doorgaan op de ingeslagen weg. De lessen uit negen fondsen worden nadrukkelijk meegenomen. “Ook als je 35 jaar actief bent, moet je blijven kijken naar wat werkt en wat beter kan.”
Toen Robert De Boeck bijna 35 jaar geleden begon met Antea Participaties, zag de wereld van private equity er totaal anders uit. Corporate finance-adviseurs waren er nauwelijks en transacties ontstonden vaak rechtstreeks tussen ondernemer en investeerder.
“Je had één-op-één contact met een ondernemer. Als het klikte, ging je onderhandelen en kon daar een deal uit voortkomen. Dat is fundamenteel veranderd.”
Tegenwoordig worden ondernemingen vrijwel altijd begeleid door adviseurs en worden meerdere potentiële kopers benaderd. Ook het aantal participatiemaatschappijen dat zich op het Nederlandse MKB richt, is sterk gegroeid. De Boeck maakt zich daar niet druk over. Antea behoort inmiddels tot de oudste en bekendste spelers in dit segment en heeft in bijna 35 jaar een omvangrijk netwerk opgebouwd. Rond de fondsen bevinden zich inmiddels circa 400 participanten en in de bestaande fondsen zijn nog vijftien deelnemingen actief. Fonds IX nadert inmiddels het einde van zijn investeringsperiode. Daarmee komt het moment voor Fonds X vanzelf dichterbij.
De kracht van spreiding
Eén uitgangspunt is in al die jaren niet veranderd: Antea kiest bewust niet voor één sector.
“Er zijn partijen die zeggen dat je risico verlaagt door alles van één sector te weten. Maar als juist die sector zwaar wordt geraakt, zoals bijvoorbeeld in de Corona-crisis, heb je een probleem. Wij kiezen daarom voor risicospreiding.”
Antea investeert in uiteenlopende sectoren, waaronder zakelijke dienstverlening, food en productiebedrijven. Het specialisme zit niet in één branche, maar in het Nederlandse MKB.
Juist die spreiding blijkt ook voor participanten aantrekkelijk. Veel investeerders hebben zelf een achtergrond in een bepaalde bedrijfstak en investeren daar soms al rechtstreeks in. Via Antea krijgen ze toegang tot ondernemingen en sectoren die buiten hun eigen netwerk liggen. De Boeck: “Ons specialisme is het MKB. Wij zijn nooit meegegaan in de enorme schaalvergroting die je in private equity hebt gezien. Juist bij middelgrote ondernemingen komt onze formule van voor en door ondernemers en de toegevoegde waarde van ons netwerk het beste tot zijn recht.”
Leren van negen fondsen
Fonds X bouwt voort op de ervaring die Antea met negen eerdere fondsen heeft opgedaan. Daarbij wordt ook kritisch gekeken naar het type transacties. Zo is Antea terughoudender geworden met management buy-ins waarbij een ondernemer zijn bedrijf verkoopt, direct vertrekt en een nieuwe directeur van buiten moet worden gezocht. De praktijk leert dat zo’n overgang extra risico met zich meebrengt. “De vraag is altijd of iemand van buiten werkelijk bij de onderneming past. Je zoekt nooit een exacte kopie van de oprichter, maar die oprichter beschikte meestal wel over één cruciale eigenschap: ondernemerschap.”
Antea geeft daarom de voorkeur aan situaties waarin de opvolger al bekend is en zich binnen of rond de onderneming heeft bewezen. Of aan MBI’s waar een opvolgend directeur komt waar Antea al eerder positieve ervaring mee heeft opgedaan. Goede ervaringen zijn er met management buy-outs en zogeheten pre-exits, waarbij een directeur-grootaandeelhouder een deel van zijn belang verkoopt, maar nog enkele jaren actief bij de onderneming betrokken blijft.
Ondernemersvrijheid blijft, maar niet vrijblijvend
Een ander kenmerk van Antea blijft eveneens overeind: ondernemers krijgen ruimte om te ondernemen. De participatiemaatschappij wil nadrukkelijk niet onnodig op de stoel van de ondernemer gaan zitten. Maar vrijheid is volgens De Boeck niet hetzelfde als vrijblijvendheid.
“Een ondernemer maakt bij onze toetreding een plan en spreekt verwachtingen uit over de ontwikkeling van het bedrijf. Zolang die worden waargemaakt, moet je een ondernemer vooral de ruimte geven. Maar als de resultaten duidelijk achterblijven, moeten we kijken hoe we kunnen helpen om bij te sturen.” Tegelijkertijd ziet De Boeck dat een nieuwe generatie ondernemers juist vaker behoefte heeft aan coaching en een ervaren sparringpartner. Ook strategieën als buy-and-build vragen om een actievere ondersteuning vanuit de aandeelhouder.
Fonds X wordt meer hands-on
Daar ligt misschien wel de belangrijkste vernieuwing van Fonds X. Antea wil deelnemingen intensiever kunnen ondersteunen bij operationele en strategische vraagstukken.
Daarom wordt het eigen dealteam uitgebreid én bouwt Antea aan een netwerk van zogenoemde Associate Operating Partners: ervaren ondernemers, interim-managers of consultants die hun expertise actief kunnen inzetten bij deelnemingen.
De Boeck: “Naast financiële kennis wordt steeds meer operationele toegevoegde waarde van een aandeelhouder gevraagd. We werken al jaren met raden van commissarissen en daar hebben we goede ervaringen mee. Maar een commissaris staat per definitie wat meer op afstand. Soms is er behoefte aan iemand die dichter bij de onderneming staat.” Het netwerk moet uiteindelijk uit circa vijf à zes ervaren professionals bestaan. Per deelneming kan vervolgens worden gekeken welke operating partner qua achtergrond en expertise het beste aansluit. De operating partner werkt daarbij samen met iemand uit het Antea-dealteam.
“Dat is het voordeel van zo’n netwerk. Je kunt per deelneming iemand anders erbij betrekken. Een productiebedrijf vraagt een andersoortige ervaring dan een bedrijf uit de zakelijke dienstverlening. Omdat wij een generiek fonds zijn, kun je dat onmogelijk allemaal in één persoon verenigen.”
De Boeck vervolgt: “De formule met raden van commissarissen, waarin voornamelijk Antea-informals zitting hebben, blijft daarnaast gewoon bestaan. Het mooie vind ik dat je ook na 35 jaar nog steeds kijkt: wat werkt goed en wat kan beter? Je moet de flexibiliteit en innovatiekracht houden om je formule verder te verbeteren.”
Geen fonds op basis van de waan van de dag
De introductie van Fonds X komt volgens De Boeck niet voort uit de gedachte dat dit toevallig hét ideale moment is om in private equity te stappen. Het timen van markten vindt hij weinig zinvol. “Niemand weet wanneer er een crisis komt of wanneer het perfecte instapmoment is. Uiteindelijk moet je over langere tijd op verschillende momenten investeren. Dat geldt op de beurs, maar ook voor niet-beursgenoteerde ondernemingen.” De waarderingen in het MKB liggen volgens hem momenteel op een redelijk niveau. Echte koopjes zijn door de toegenomen concurrentie schaarser geworden, maar dat hoeft geen probleem te zijn.
“Een goed rendement begint natuurlijk wel bij de aankoop. Tegelijkertijd betaal ik liever iets meer voor een kwalitatief goede onderneming dan weinig voor een slechte.”
Tussen de € 30 en € 50 miljoen
Antea mikt voor Fonds X op een omvang van minimaal € 30 miljoen. Naar verwachting zal het fonds uiteindelijk tussen de € 30 en € 50 miljoen groot worden en investeren in circa tien Nederlandse MKB-ondernemingen. De wervingsperiode staat gepland van december tot eind april. In januari organiseert Antea een speciale introductiebijeenkomst waarop de plannen voor het nieuwe fonds verder worden toegelicht.
Historisch bestaat ongeveer de helft van de participanten in een nieuw fonds uit bestaande relaties en de andere helft uit nieuwe investeerders. Die combinatie vindt De Boeck belangrijk. “Bestaande participanten zorgen voor continuïteit en vertrouwen. Nieuwe participanten brengen weer nieuwe kennis en nieuwe netwerken mee.” Participanten zijn bovendien meer dan alleen kapitaalverschaffers. De commissarissen van het fonds worden bijvoorbeeld gekozen uit de kring van participanten en spelen een belangrijke rol bij investerings- en desinvesteringsbeslissingen. Daarmee is de betrokkenheid van investeerders ook formeel in de governance van de fondsen verankerd.
Informal investor onder de paraplu van Antea
Die betrokkenheid onderscheidt Antea volgens De Boeck ook van veel andere private-equity beleggingen. Zeker bij fund-of-funds is de afstand tot de onderliggende bedrijven vaak groot.
Bij Antea weten participanten juist precies in welke ondernemingen wordt geïnvesteerd. Ze ontvangen informatie over de ontwikkeling van individuele deelnemingen, worden uitgenodigd voor bedrijfsbezoeken en kunnen vanuit hun eigen kennis en netwerk soms ook bijdragen aan de groei van bedrijven. “Je zou kunnen zeggen dat je informal investor bent, maar dan onder de paraplu van Antea.”
Dat laatste is belangrijk, want professioneel investeren in het MKB vraagt volgens De Boeck veel meer dan alleen kapitaal. Antea beoordeelt jaarlijks zo’n 150 tot 200 proposities, terwijl uiteindelijk gemiddeld slechts enkele nieuwe investeringen per jaar worden gedaan. Daarna volgen due diligence, contractering en doorgaans vijf tot zeven jaar actief beheer. “Voor een informal investor op eigen houtje is dat nauwelijks te doen.”
Op zoek naar de parels van het Nederlandse MKB
Ook Fonds X richt zich weer op gevestigde Nederlandse MKB-bedrijven. Daarbij zoekt Antea nadrukkelijk naar nichespelers die al tot de betere ondernemingen in hun markt behoren of de potentie hebben om tot de top door te groeien. “We zien nog steeds echte parels van ondernemingen voorbijkomen.”
En waarom zou een investeerder juist voor Fonds X moeten kiezen? Voor De Boeck zit het antwoord in de combinatie van ervaring en vernieuwing. Antea neemt 35 jaar ervaring en de lessen van negen fondsen mee, maar gebruikt die juist om de aanpak verder aan te scherpen. Bovendien is toetreden tot een Antea-fonds geen mogelijkheid die voortdurend openstaat. “Je kunt zeggen: over een half jaar komt het mij beter uit. Maar over een half jaar is er niet ineens Fonds XI. Een nieuw fonds komt maar eens in de paar jaar. Als je wilt investeren in niet-beursgenoteerde MKB-bedrijven is Antea Participaties X dus de aangewezen mogelijkheid.”
Tien fondsen in bijna 35 jaar. Voor De Boeck is Fonds X daarmee niet alleen een jubileumfonds, maar vooral de volgende groeiring van Antea. Net zoals een boom; een sterke stam met een mooie kroon, verankerd door stevige wortels. Fonds X heeft alle ruimte om verder te groeien.
